Tak, co do zasady po skutecznym odrzuceniu spadku przez rodzica jego dzieci mogą zostać powołane do dziedziczenia w jego miejsce.
Dotyczy to przede wszystkim dziedziczenia ustawowego.
Dzieci przejmują udział przypadający rodzicowi, a nie zawsze cały spadek.
Jeżeli dziecko jest małoletnie i spadek ma zostać odrzucony także w jego imieniu, trzeba pilnować terminu oraz warunków procedury.
Odrzucenie spadku przez rodzica nie kończy automatycznie sprawy. Rodzic zostaje wyłączony z dziedziczenia, ale do kręgu spadkobierców mogą wejść jego dzieci. Trzeba wtedy osobno ustalić podstawę dziedziczenia, udział przypadający dziecku oraz sposób działania w przypadku osoby małoletniej.
Czy dzieci dziedziczą po odrzuceniu spadku przez rodzica?
Co do zasady tak. W dziedziczeniu ustawowym dzieci mogą zostać powołane w miejsce rodzica, który skutecznie odrzucił spadek. Odrzucający jest wyłączony z dziedziczenia, a przypadający mu udział może przejść na jego zstępnych.[1][3]
Nie oznacza to jednak, że dzieci zawsze otrzymują cały spadek. Szczegółowy krąg spadkobierców zależy między innymi od pozostałych krewnych, małżonka spadkodawcy oraz ewentualnego testamentu. Najpierw należy więc ustalić, jaki udział przypadłby rodzicowi, gdyby spadku nie odrzucił.
Jak dzieli się udział przypadający rodzicowi
Jeżeli rodzic miałby odziedziczyć określony udział, jego dzieci dzielą ten udział między siebie po równo.[4] Równe części odnoszą się do udziału rodzica, a nie zawsze do całego spadku.
Przykładowo, gdy udział rodzica przypada dwojgu jego dzieciom, każde z nich otrzymuje równą część tego udziału. Praktycznym krokiem po odrzuceniu spadku jest zatem ustalenie, które dzieci stały się kolejnymi spadkobiercami.
Co zrobić, gdy do spadku zostało powołane dziecko?
Sytuację dziecka trzeba ocenić odrębnie. Oświadczenie złożone przez rodzica we własnym imieniu nie zastępuje oświadczenia dotyczącego dziecka. Jeżeli dziecko jest małoletnie, działają za nie jego przedstawiciele ustawowi.
Ustalić, czy dziecko zostało powołane do spadku wskutek odrzucenia go przez rodzica.
Określić, kiedy uzyskano informację o powołaniu dziecka.
Sprawdzić, czy dziecko jest małoletnie i kto może działać w jego imieniu.
Zweryfikować, czy w danej sytuacji potrzebna jest wcześniejsza zgoda sądu.
Złożyć wymagane oświadczenie w ustawowym terminie.
Termin na odrzucenie spadku w imieniu dziecka
Na odrzucenie spadku w imieniu dziecka trzeba działać w terminie sześciu miesięcy, liczonym co do zasady od uzyskania informacji o powołaniu dziecka do spadku.[2][7] Nie należy automatycznie przyjmować, że termin w każdej sprawie rozpoczyna się w dniu śmierci spadkodawcy. Jego początek i skutki czynności procesowych mogą zależeć od wieku dziecka, podstawy dziedziczenia oraz przebiegu postępowania.
Przy porządkowaniu dokumentów pomocne jest zapisanie daty, w której rodzic uzyskał informację, że dziecko zostało powołane do spadku. Jeśli sprawa wymaga lokalnej obsługi, temat odrzucenie spadku kraków może stanowić punkt wyjścia do oceny potrzebnej pomocy, ale nie zastępuje ustalenia terminu i sytuacji konkretnego dziecka.
Czy do odrzucenia spadku w imieniu małoletniego potrzebna jest zgoda sądu?
Nie zawsze. Przepisy przewidują sytuacje, w których rodzic może odrzucić spadek w imieniu małoletniego bez wcześniejszego zezwolenia sądu. Wyjątek działa jednak tylko po spełnieniu ustawowych warunków, między innymi dotyczących zgodnego lub wspólnego działania rodziców oraz wcześniejszego odrzucenia spadku przez właściwych zstępnych.[5]
Rodzice działają zgodnie i spełnione są ustawowe warunki
Możliwe jest zastosowanie wyjątku, w którym wcześniejsza zgoda sądu nie jest potrzebna.
Rodzice nie są zgodni
Uproszczona procedura może nie mieć zastosowania, dlatego trzeba zweryfikować właściwy tryb.
Występuje konflikt interesów lub nie są spełnione pozostałe przesłanki
Może być potrzebna zgoda sądu.
Nie można potwierdzić sekwencji wcześniejszych odrzuceń
Nie należy zakładać, że ustawowy wyjątek działa automatycznie.
Ocena nie powinna ograniczać się do samego wieku dziecka. Znaczenie mają także sposób działania rodziców i to, czy zostały spełnione pozostałe przesłanki wyjątku. W razie braku porozumienia, konfliktu interesów albo niespełnienia warunków procedura może wymagać zgody sądu.
Kiedy zasada może działać inaczej? Testament i dalsi zstępni
Opisane zasady odnoszą się przede wszystkim do dziedziczenia ustawowego. Jeżeli istnieje testament, trzeba osobno sprawdzić, kogo powołuje on do spadku i czego dotyczyło odrzucenie. Nie można na podstawie samej reguły ustawowej przesądzić wszystkich skutków testamentu. Dotyczy to również zachowku, który nie jest tym samym co powołanie do spadku.[6]
Jeżeli dziecko także odrzuci spadek, może rozpocząć się kolejny etap dziedziczenia wśród dalszych zstępnych. Nie oznacza to powołania każdego krewnego. Decydują ustawowa kolejność, relacje rodzinne oraz podstawa dziedziczenia.[5]
Odrzucenie spadku nie wskazuje osoby, która ma otrzymać udział
Odrzucenie spadku nie jest przekazaniem udziału wybranemu krewnemu. O tym, kto zostanie powołany po odrzuceniu, rozstrzygają przepisy albo testament.[3] Przy kilku kolejnych odrzuceniach trzeba więc za każdym razem ustalić, kto wchodzi do kręgu spadkobierców i od kiedy biegnie jego termin.
Najczęstsze pytania
Czy odrzucenie spadku przez rodzica obejmuje automatycznie dzieci?
Nie. Dziecko może zostać powołane do spadku, ale jego sytuację ocenia się odrębnie. Oświadczenie rodzica złożone we własnym imieniu nie jest jednocześnie oświadczeniem dotyczącym dziecka.
Czy można odrzucić spadek na rzecz rodzeństwa albo innego krewnego?
Nie. Odrzucenie nie pozwala wybrać osoby, która ma otrzymać udział. Decydują o tym przepisy dotyczące kolejności dziedziczenia albo testament.
Czy pełnoletnie dziecko może odrzucić spadek samodzielnie?
Tak. Jego sytuacja różni się od przypadku małoletniego, w którego imieniu działają przedstawiciele ustawowi.
